Türkiye'nin nükleer programı, enerji santrali inşaatı, bağımsız düzenleme, araştırma altyapısı, iş gücü geliştirme ve uzun vadeli enerji planlamasını bir araya getiriyor. En ileri projesi ise Akdeniz kıyısında Mersin Gülnar'da inşaatı devam eden Akkuyu Nükleer Santrali'dir.
Türkiye'de nükleer enerji çalışıyor mu?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Temmuz 2026 genel değerlendirmesinde Akkuyu'da inşaatın devam ettiğini belirtti. İnşaat halindeki bir üniteyi ticari işletmedeki bir reaktörden ayırmak önemlidir. Büyük inşaat işlerinin tamamlanmasını devreye alma testleri, düzenleyici izinler, yakıt yükleme, güç artışı ve ticari işletme adımları takip ediyor.
Akkuyu Nükleer Santrali
Akkuyu, dört adet VVER-1200 basınçlı su reaktör ünitesi ile tasarlanmıştır. Her ünite yaklaşık 1.200 MW kapasiteye sahiptir ve bu da istasyonun tamamının yaklaşık 4.800 MW'lık bir beklenen kapasiteye sahip olmasını sağlar. Bakanlık, dört ünitenin tamamı devreye girdiğinde yıllık yaklaşık 35 TWh elektrik üretimi tahmin ediyor; bu, Türkiye'nin 2024 elektrik tüketiminin yaklaşık %10'una denk geliyor.
Proje, Türkiye ile Rusya arasında 2010 yılında imzalanan hükümetlerarası anlaşmayla oluşturulan yap-sahip ol-işlet modeli kapsamında uygulanıyor. Proje şirketinin ticari rolü Türk mevzuatının yerine geçmez. Nükleer Düzenleme Kurumu veya NDK, Türkiye'deki düzenleyici gözetim ve lisanslamadan sorumludur.
Akkuyu ötesi planlar
Resmi politikada Sinop ve Trakya'da ilave iki büyük ölçekli nükleer enerji santraline ilişkin planlar açıklanmaktadır. Teknoloji, finansman, yerlileştirme ve uluslararası iş birliği seçenekleri tartışılıyor. Resmi kararlar ve ruhsatlandırma aşamaları bu durumu desteklemediği sürece, bu planlar işletme tesisleri veya inşaat projeleri olarak tanımlanmamalıdır.
Küçük modüler reaktörler de Türkiye'nin uzun vadeli seçenekleri arasında yer alıyor. Bir SMR programına ilgi tek başına bir satıcının, tesisin veya nihai yatırım kararının seçildiği anlamına gelmez.
Kim ne yapıyor?
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı enerji politikası ve program hedeflerini geliştirir.
- Nükleer Düzenleme Kurumu nükleer güvenliği, güvenliği ve radyasyondan korunmayı düzenler.
- TENMAK araştırma, test, eğitim ve teknoloji geliştirme faaliyetlerini yürütmektedir.
- TÜNAŞ, nükleer enerji projelerinin geliştirilmesi ve ulusal proje kabiliyeti ile ilişkilidir.
Türk nükleer sektörüyle ilgili duyuruları yorumlarken destekçi, operatör, araştırma kurumu ve düzenleyiciyi ayırmak önemlidir.
Türkiye neden nükleer enerjiye yöneliyor?
Resmi politika, enerji çeşitlendirmesini, sürekli düşük karbon üretimini ve ulusal net sıfır hedefini vurgulamaktadır. Nükleer enerji günlük hava koşullarına bağlı olmayan çıktı sağlayabilir. Aynı zamanda büyük ön yatırım, uzun proje programları, radyoaktif atık düzenlemeleri ve dayanıklı kurumsal kapasite gerektirir.
Bu nedenle katkısı, tek başına bir çözüm olarak değil, yenilenebilir enerji kaynakları, depolama, şebekeler, verimlilik ve esnek kaynaklarla birlikte değerlendirilmelidir. Proje programları ve hedefleri değişebilir, dolayısıyla mevcut resmi ve düzenleyici kaynaklar, tarihsiz özetlere göre öncelikli olmalıdır.
Kaynaklar
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye'de ve Dünyada Nükleer Santraller: https://enerji.gov.tr/negm-ulkemizde-ve-dunyada-nukleer-santraller
- Nükleer Düzenleme Kurumu: https://www.ndk.gov.tr/
- IAEA, Ülke Nükleer Güç Profilleri — Türkiye: https://cnpp.iaea.org/public/countries/TR/profile/highlights
- IAEA, IRRS'nin Türkiye Misyonu: https://www.iaea.org/sites/default/files/documents/review-missions/final_irrs_report_turkiye.pdf