Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Mersin'in Gülnar ilçesinde inşa edilen dört üniteli bir nükleer enerji projesidir. Türkiye ile Rusya arasında 12 Mayıs 2010'da imzalanan hükümetler arası anlaşma projenin temel hukuki çerçevesini oluşturur. Dört ünitenin her birinde VVER-1200 tipi basınçlı su reaktörü kullanılması planlanmıştır.
Akkuyu NGS nerede?
Santral sahası Akdeniz kıyısında, Mersin ili Gülnar ilçesi sınırlarındadır. Yer seçimi; deprem, jeoloji, meteoroloji, su kaynağı, nüfus ve çevresel koşullar gibi birçok başlığın birlikte incelendiği bir süreçtir. Bir nükleer tesis için saha özellikleri tasarım ve acil durum planlamasının da girdisidir.
Kaç reaktör ve ne kadar güç?
Projede dört adet VVER-1200 ünitesi bulunur. Her ünitenin elektrik gücü yaklaşık 1.200 MW, toplam kurulu güç ise yaklaşık 4.800 MW olarak açıklanır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, dört ünitenin tamamlanması hâlinde yıllık yaklaşık 35 TWh elektrik üretimi öngörmektedir.
VVER, suyun hem soğutucu hem de nötronları yavaşlatan ortam olarak kullanıldığı bir basınçlı su reaktörü ailesidir. Reaktör devresindeki sıcak ve yüksek basınçlı su, ayrı bir ikincil devrede buhar oluşturur. Buhar türbini, türbin de jeneratörü döndürerek elektrik üretir.
Yap-sahip ol-işlet modeli ne demek?
Akkuyu projesi uluslararası alanda “build-own-operate”, Türkçede yap-sahip ol-işlet modeliyle anılır. IAEA'nın Türkiye düzenleyici altyapısına ilişkin raporunda proje şirketinin tesisi inşa etmesi, işletmesi ve söküm sorumluluğunu üstlenmesi bu çerçevede açıklanır. Bu ticari model, Türkiye'deki nükleer güvenlik mevzuatına ve NDK denetimine tabi olma gereğini ortadan kaldırmaz.
İnşaattan işletmeye hangi aşamalar var?
Bir ünitenin beton ve ekipman montajının tamamlanması tek başına elektrik üretimine başlandığı anlamına gelmez. Başlıca aşamalar şunlardır:
- Sistem ve bileşenlerin montajının tamamlanması
- Soğuk ve sıcak fonksiyon testleri
- Yakıt yükleme ve devreye alma için gerekli izinler
- Düşük güçte fizik testleri
- Kademeli güç yükseltme ve şebeke bağlantısı
- İşletme koşullarının düzenleyici kurumca doğrulanması
Takvim açıklamalarında “ilk elektrik”, “şebekeye bağlantı” ve “ticari işletme” ifadeleri farklı kilometre taşlarını anlatabilir.
Güvenliği kim denetliyor?
Türkiye'de nükleer tesislerin lisanslanması ve düzenleyici denetimi Nükleer Düzenleme Kurumunun sorumluluğundadır. İşletici kuruluş güvenliği sağlamakla birincil derecede sorumludur; düzenleyici kurum ise gereklilikleri belirler, başvuruları değerlendirir ve denetim yapar. Bu rol ayrımı nükleer güvenlik yönetiminin temel ilkelerindendir.
Kaynaklar
- T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Nükleer Enerji: https://www.enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-nukleer-enerji
- Nükleer Düzenleme Kurumu: https://www.ndk.gov.tr/
- IAEA, IRRS Mission to Türkiye: https://www.iaea.org/sites/default/files/documents/review-missions/final_irrs_report_turkiye.pdf